Woningen worden steeds beter geïsoleerd en luchtdichter en dat stelt andere eisen aan ventilatie. Niet meer een achterafgedachte om aan de norm te voldoen, maar een systeem dat actief bijdraagt aan zowel luchtkwaliteit als energieprestaties. Slimme regeltechniek en warmteterugwinning zorgen ervoor dat ventilatie niet langer een energieverliespost hoeft te zijn, maar juist onderdeel wordt van een efficiënte gebouwinstallatie.
Gezond binnenklimaat zonder onnodig energieverlies
“Een gezond binnenklimaat en een laag energieverbruik hoeven elkaar helemaal niet te bijten,” zegt technisch adviseur Stef van der Aa van Rensa. "De kunst zit in het goed ontwerpen, inregelen en aansturen van het ventilatiesysteem."
Ventileren op basis van de werkelijke behoefte
De grootste ontwikkeling van de afgelopen jaren zit volgens Van der Aa niet zozeer in de ventilatie-unit zelf, maar in de manier waarop deze wordt aangestuurd. Moderne ventilatiesystemen reageren op de daadwerkelijke situatie in een woning of gebouw.
CO2-sensoren meten bijvoorbeeld hoeveel mensen zich in een ruimte bevinden, terwijl vochtsensoren registreren wanneer in de badkamer wordt gedoucht. Op basis daarvan past het systeem automatisch de ventilatiecapaciteit aan. Is een ruimte leeg, dan draait de ventilator terug. Stijgt de CO2-concentratie of luchtvochtigheid, dan wordt automatisch meer geventileerd. Zo blijft de luchtkwaliteit op peil zonder onnodig energie te verbruiken.
“Je ventileert precies waar en wanneer het nodig is. Daarmee houd je de balans tussen toevoer en afvoer in stand, terwijl je tegelijkertijd zo min mogelijk energie verliest.”
Warmte vasthouden
Die slimme regeling wordt nog effectiever in combinatie met warmteterugwinning (WTW). Waar traditionele ventilatiesystemen verwarmde binnenlucht rechtstreeks naar buiten afvoeren, gebruikt een WTW-unit die warmte om de verse buitenlucht voor te verwarmen.
Volgens Van der Aa is dat een van de belangrijkste stappen geweest in de ontwikkeling van energiezuinige woningen.
“Vroeger werd alle warme lucht simpelweg naar buiten geblazen. Met een WTW-systeem win je die warmte terug en gebruik je die opnieuw. Daardoor is er veel minder energie nodig om de woning op temperatuur te houden.”
Juist nu woningen steeds beter geïsoleerd worden, neemt het belang van zo’n systeem verder toe. Moderne woningen zijn vrijwel luchtdicht. Zonder goed functionerende ventilatie wordt de luchtkwaliteit daardoor volledig afhankelijk van het ventilatiesysteem.
Toch nog vaak gekozen voor conventionele ventilatie
Opvallend genoeg ziet Van der Aa in de praktijk nog regelmatig dat bij nieuwbouw- en renovatieprojecten wordt gekozen voor een conventionele mechanische ventilatiebox in plaats van een WTW-systeem. Volgens hem is een WTW-systeem dan ook een logische aanvulling op een duurzame verwarmingsinstallatie. Niet omdat het verplicht is, maar omdat het de totale energieprestatie van een woning aanzienlijk verbetert.
Ontwerp en inregeling maken het verschil
Een goed ventilatiesysteem begint volgens Van der Aa niet bij de installatie, maar bij de ontwerpfase.
“Een goede berekening maken, de situatie goed in kaart brengen en vervolgens het juiste systeem ontwerpen: daar begint het. Daarna moet het systeem ook goed worden ingeregeld en later eventueel worden nageregeld.”
Dat onderscheid is belangrijk. Bij het inregelen wordt gecontroleerd of de juiste luchtdebieten worden gehaald en of de luchtstromen in balans zijn. Het naregelen vindt plaats via de regeltechniek, waarbij sensoren en besturing ervoor zorgen dat het systeem zich blijft aanpassen aan het daadwerkelijke gebruik van de woning.
Daarmee verschuift de rol van ventilatie steeds meer van een statisch systeem naar een dynamisch onderdeel van het complete energiesysteem van een gebouw.
Onderhoud blijft belangrijk
Ook een slim ventilatiesysteem vraagt om onderhoud. Vooral de filters van een WTW-unit verdienen aandacht.
“Dat is uiteindelijk de bron van frisse lucht in de woning. Nieuwe filters plaatsen en periodiek onderhoud uitvoeren blijft belangrijk om de luchtkwaliteit op peil te houden.”
Wanneer onderhoud achterwege blijft of een systeem niet goed functioneert, merken bewoners dat meestal eerst aan een minder frisse, bedompte lucht. Ernstige problemen ontstaan niet direct, maar een goed onderhouden installatie draagt wel bij aan zowel comfort als energieprestaties.
Ventilatie en warmtepomp groeien naar elkaar toe
Voor de komende jaren verwacht Van der Aa geen revolutie in ventilatietechniek, maar wel een verdere integratie met andere gebouwinstallaties. Zo ziet hij steeds meer toepassingen waarbij ventilatielucht wordt benut als warmtebron voor warmtepompen. “Er zijn nu al fabrikanten die ventilatielucht gedeeltelijk gebruiken als bron voor de warmtepomp. Dat gebeurt nog vooral in kleinere woningen en appartementen, maar die ontwikkeling zal zich verder doorzetten.”
In combinatie met goed geïsoleerde woningen, slimme regeltechniek, zonnepanelen en batterij-opslag ontstaat volgens hem een installatieconcept waarin verschillende systemen elkaar versterken. Ventilatie wordt daarmee niet langer alleen ingezet voor gezonde lucht, maar groeit uit tot een integraal onderdeel van energiezuinig wonen.
Voor installateurs betekent dat dat ventilatie steeds nadrukkelijker onderdeel wordt van het totaaladvies. Niet alleen om te voldoen aan de ventilatie-eisen, maar vooral om comfort, luchtkwaliteit en energieprestaties optimaal met elkaar in balans te brengen.
Woningen worden steeds beter geïsoleerd en luchtdichter en dat stelt andere eisen aan ventilatie. Niet meer een achterafgedachte om aan de norm te voldoen, maar een systeem dat actief bijdraagt aan zowel luchtkwaliteit als energieprestaties. Slimme regeltechniek en warmteterugwinning zorgen ervoor dat ventilatie niet langer een energieverliespost hoeft te zijn, maar juist onderdeel wordt van een efficiënte gebouwinstallatie.
Gezond binnenklimaat zonder onnodig energieverlies
“Een gezond binnenklimaat en een laag energieverbruik hoeven elkaar helemaal niet te bijten,” zegt technisch adviseur Stef van der Aa van Rensa. "De kunst zit in het goed ontwerpen, inregelen en aansturen van het ventilatiesysteem."
Ventileren op basis van de werkelijke behoefte
De grootste ontwikkeling van de afgelopen jaren zit volgens Van der Aa niet zozeer in de ventilatie-unit zelf, maar in de manier waarop deze wordt aangestuurd. Moderne ventilatiesystemen reageren op de daadwerkelijke situatie in een woning of gebouw.
CO2-sensoren meten bijvoorbeeld hoeveel mensen zich in een ruimte bevinden, terwijl vochtsensoren registreren wanneer in de badkamer wordt gedoucht. Op basis daarvan past het systeem automatisch de ventilatiecapaciteit aan. Is een ruimte leeg, dan draait de ventilator terug. Stijgt de CO2-concentratie of luchtvochtigheid, dan wordt automatisch meer geventileerd. Zo blijft de luchtkwaliteit op peil zonder onnodig energie te verbruiken.
“Je ventileert precies waar en wanneer het nodig is. Daarmee houd je de balans tussen toevoer en afvoer in stand, terwijl je tegelijkertijd zo min mogelijk energie verliest.”
Warmte vasthouden
Die slimme regeling wordt nog effectiever in combinatie met warmteterugwinning (WTW). Waar traditionele ventilatiesystemen verwarmde binnenlucht rechtstreeks naar buiten afvoeren, gebruikt een WTW-unit die warmte om de verse buitenlucht voor te verwarmen.
Volgens Van der Aa is dat een van de belangrijkste stappen geweest in de ontwikkeling van energiezuinige woningen.
“Vroeger werd alle warme lucht simpelweg naar buiten geblazen. Met een WTW-systeem win je die warmte terug en gebruik je die opnieuw. Daardoor is er veel minder energie nodig om de woning op temperatuur te houden.”
Juist nu woningen steeds beter geïsoleerd worden, neemt het belang van zo’n systeem verder toe. Moderne woningen zijn vrijwel luchtdicht. Zonder goed functionerende ventilatie wordt de luchtkwaliteit daardoor volledig afhankelijk van het ventilatiesysteem.
Toch nog vaak gekozen voor conventionele ventilatie
Opvallend genoeg ziet Van der Aa in de praktijk nog regelmatig dat bij nieuwbouw- en renovatieprojecten wordt gekozen voor een conventionele mechanische ventilatiebox in plaats van een WTW-systeem. Volgens hem is een WTW-systeem dan ook een logische aanvulling op een duurzame verwarmingsinstallatie. Niet omdat het verplicht is, maar omdat het de totale energieprestatie van een woning aanzienlijk verbetert.
Ontwerp en inregeling maken het verschil
Een goed ventilatiesysteem begint volgens Van der Aa niet bij de installatie, maar bij de ontwerpfase.
“Een goede berekening maken, de situatie goed in kaart brengen en vervolgens het juiste systeem ontwerpen: daar begint het. Daarna moet het systeem ook goed worden ingeregeld en later eventueel worden nageregeld.”
Dat onderscheid is belangrijk. Bij het inregelen wordt gecontroleerd of de juiste luchtdebieten worden gehaald en of de luchtstromen in balans zijn. Het naregelen vindt plaats via de regeltechniek, waarbij sensoren en besturing ervoor zorgen dat het systeem zich blijft aanpassen aan het daadwerkelijke gebruik van de woning.
Daarmee verschuift de rol van ventilatie steeds meer van een statisch systeem naar een dynamisch onderdeel van het complete energiesysteem van een gebouw.
Onderhoud blijft belangrijk
Ook een slim ventilatiesysteem vraagt om onderhoud. Vooral de filters van een WTW-unit verdienen aandacht.
“Dat is uiteindelijk de bron van frisse lucht in de woning. Nieuwe filters plaatsen en periodiek onderhoud uitvoeren blijft belangrijk om de luchtkwaliteit op peil te houden.”
Wanneer onderhoud achterwege blijft of een systeem niet goed functioneert, merken bewoners dat meestal eerst aan een minder frisse, bedompte lucht. Ernstige problemen ontstaan niet direct, maar een goed onderhouden installatie draagt wel bij aan zowel comfort als energieprestaties.
Ventilatie en warmtepomp groeien naar elkaar toe
Voor de komende jaren verwacht Van der Aa geen revolutie in ventilatietechniek, maar wel een verdere integratie met andere gebouwinstallaties. Zo ziet hij steeds meer toepassingen waarbij ventilatielucht wordt benut als warmtebron voor warmtepompen. “Er zijn nu al fabrikanten die ventilatielucht gedeeltelijk gebruiken als bron voor de warmtepomp. Dat gebeurt nog vooral in kleinere woningen en appartementen, maar die ontwikkeling zal zich verder doorzetten.”
In combinatie met goed geïsoleerde woningen, slimme regeltechniek, zonnepanelen en batterij-opslag ontstaat volgens hem een installatieconcept waarin verschillende systemen elkaar versterken. Ventilatie wordt daarmee niet langer alleen ingezet voor gezonde lucht, maar groeit uit tot een integraal onderdeel van energiezuinig wonen.
Voor installateurs betekent dat dat ventilatie steeds nadrukkelijker onderdeel wordt van het totaaladvies. Niet alleen om te voldoen aan de ventilatie-eisen, maar vooral om comfort, luchtkwaliteit en energieprestaties optimaal met elkaar in balans te brengen.